Düüster Nacht

An´e Rullbahn, de kott achter Lepuix an´n Rand vun en Bökenholt langleep, weer ehrn Angriff to´n Stahn kamen. Üm ni in´t Schussfeld vun de franzööschen Panzer to liggen, harr sik de Kompanie knapp hunnert Meter in´n Wald trüch trocken. An´n laten Avend harr dat Trummelfüer vun de franzöösche Artillerie insett, wat nu gegen Morgen ümmer noch anduer. Knapp twintig Meter blangen en Waldsnees, legen Günter Holsteen un siene Kameraden Heinz Finke, Willem Fritz un Heinz Fritsch in en flache Eerdmull un pressen ehrn Lief vull Angst fast op de kole, natte Eer.

Trummelfüer!
Dat is so licht dorhin seggt. Dor is man de Höll ohn Gnaad utlevert. In en Trummelfüer to liggen, överstiggt alle Vörstellungen. Mit schlottern Knaken, schüttelt vun de Angst, dat en de nahste Granaat in Stücken ritt, liggt man dor in sien ganze Hölplosigkeit. Mit´n kloppen Haart hoorkt man üm sik un bi jedet Afschussgrullen, wat to höörn is, blifft en de Aten weg. In de Luft en Görgeln un Jaulen. Wenn denn de Brocken mit´n ludes ffüüühh angeflagen kaamt, presst man sienen Lief in Dodesangst ganz fast an de Eer un verkrallt de Finger in den natten Waldbodden, as wull man sik fasthollen. Denn slaat se in, de Koffer, mit wruchch un krachch, krepiert vör enen, blangen enen, achter enen. De Eer beevt ünner de Inschlääg, Eerbrocken ward in´n Heven smeten un scharpkantige Iesensplitter schnurrt wi Propeller dör de Luft un riet depe Wunnen in de Rinn vun Bööm, in´t Fleesch vun Minschen. Un so duert dat an, egolweg, ohn Enn, ümmer wedder ffüüühh, bruchch, wrachch! Dor ward Stunnen to Ewigkeiten.
An´n Anfang, as dat los güng mit de Balleree weern Ünneroffzeer Günter Holsteen un sien dree Kameraden, de bi em weern, noch vun hier na dor rennt, dachen, se wörrn en Flach Eer finnen, wat ni in´t Ari-Füer leeg. Ümsünst. So höllen se denn ut in ehr flache Mull un bangen, beden, un hopen.

Op´n Slag weer´t mit dat Donnerweder vörbi. En groot Geföhl vun Dankborkeit keem över se. Överstahn! Eerstmal deep dörchaten. Na düsse Dodesangst verlangen de Nerven na en Zigarett, de Maag na´n Schiev Broot. Aver to fröh freut.Wi ut´n heitern Heven bröken Panzer in den Wald in. Een na´n annern rullen se op de Snees vörbi un schöten, wat dat Tüch höll, ut alle Rohrn wi wild üm sik. De Opmarsch schien keen Enn to nehmen. Wi füerspiende Rupen schöven sik de iesern Monster in den Rüch vun de düütsche Frontlien. Na de Panzer keem en lange Kolonn Lastwagen mit opseten Infanteriesuldoten vörbirasselt.
As de Spuuk ´n End harr, schuul Günter Holsteen mal sacht över de Deckung. Dor kemen se ok al an. Suldoten rücken in Schüttenkett, dat Gewehr in Schusspositschoon, op se to. Wedderstand vun düütsche Siet weer narms uttomaken. Keen Gewehrschuss, keen Rattern vun´n MG weer to höörn. Wat nu doon?
To´n Afsetten weer´t to laat, denn achtern harrn de Franzosen allens afschott. Sik wehren un scheten bedüüt den sekern Doot. Bleev blots de Fangenschop. Gau maken de Ünneroffzeer un sien Lüüd ehre Karabiner un Pistooln twei un denn güng Günter Holsteen, mit haben Hannen, sien Kameraden vörut, op de Schüttenkett to. Dor, teihn Meter vör em en Marokkaner, dat Gewehr in´n Anschlag in´e Hüft. Denn blitzt ok al Mündungsfüer op, un Günter Holsteen föhlt en harden Slag gegen de rechte Siet vun´n Buuk. Maakt se kene Fangenen, schütt em dat dör´n Kopp? He hast trüch in´e Stellung, söcht sien Pistool, will wiederscheten. Seker ünner Schock, denkt he ni doran, dat he sülven dat Slott rutnahmen un wegsmeten hett. Denn drievt enige Suldoten de poor Düütschen, de se fangennahmen hebbt, vör sik her na de Stratenkrüzung an´n Waldrand.

De Hannen hoch haben un in´n Nacken verschränkt staht se dor un fraagt sik bang, wi´t wieder geiht. Günter Holsteen müss siene Bargstevel uttrecken; en Panzerfohrer hett se gegen de Bastlatschen uttuuscht, de he an´e Fööt harr. En annern visiteert sien Taschen, sien Breeftasch. De Klock nimmt he em af un för jede Utteknung, de he den Ünneroffzeer vun de Uniform ritt, verpasst he em enen Fuustslag in´t Gesicht: "Bon Soldat, he?"
Plattbaard steiht Günter Holsteen op de kole Eer, de över Nacht en dünne Sneedeck kregen harr. He markt, wo em dat Bloot an´t Been hendaal löppt. Ünnen bi sien Fööt süht he in den witten Snee en lütten roden Placken, de na un na grötter ward. Ne, Wehdaag hett he ni, aver´n bannigen Bammel, denn domools in Russland hett kuum en mit´n Buukschuss överleevt.
Twee Suldoten kaamt un verkloort jüm, dat se sik to en Reeg formeern un de Chaussee lang gahn schüllt. Denn trocken de beiden Wachsuldoten mit den lütten Hupen Fangene in´n Goosmarsch op de gröttere Ortschop to, de vör jüm in´e Grund leeg. Op´n Platz in´e Ortsmitt möten se töven un sik opstellen. Ut en Huusdöör keem en franzööschen Offzeer un muster de Düütschen. Dorna marscheren se wieder.
Bi Günter Holsteen harr intwischen Wehdaag insett, de he an´n Enn kuum noch uthollen kunn. De Posten bedüden de Düütschen, dat twee Kameraden em drägen sullen. Aver dat güng ni, dat höll he eenfach ni ut. So leeg he denn toletzt in´n Stratengraven un krümm sik vör Smart un Pien. De annern weern al wiedertrocken, blots Heinz Finke bleev bi em, wull weten, wat mit em passeer."Heinz, ik kann ni mehr. Schriev mien Öllern, wi dat hier to Enn gahn is. De Adress heff ik di vör Dagen geven. Un nu laat mi un gah na de annern."
Günter Holsteen weer ganz ruhig. He leggt den Kopp op de Gravenkant, wiest mit den Finger op sien Schlääf un bedüüt den Posten, sien Flint to nehmen un dat Lieden en Enn to maken. Denn erlööst em düster Nacht, de alle Plaag un Smart un Pien vun em nöhm.
As Günter Holsteen wedder waak wörr un to sik keem, leeg he mit´n breden Verband üm´n Buuk in en afdüüsterten Ruum. En Dokter in witten Kittel stünn bi em an´t Bett un föhl sienen Puls. Dör en smallen Spalt mang de totrocken Vörhäng künnig de Sünn mit´n hellig Schien den nieden Dag.

En Lächeln is de köttste Weg Twischen twee Minschen na Victor Borge

Parler vous francais?

Bi de Kämp in de Gegend üm Delle harr Günter Holsteen en Schuss quer dör´n Buuk kregen un weer dormit in Fangenschop kamen. Twee Daag lang harr he in´t Lazarett Montbeliard na de Operatschoon op de Intensivstatschoon legen, bevör man em in en gröttern Ruum ümquarteer. Hier leeg he as eenzigen Düütschen mang luder franzöösche Verwunne, de em minachtig ankeken un em to jede Tiet föhln leten, dat he hier blangen de Helden vun de Grande Nation nich goot leden weer. Düt Verhollen güng em fix an´e Niern un he dee dull dorünner lieden, wo he doch as Gefangen in sien elennigen Tostand, mehr as jede anner hier in düssen Ruum, Mitföhlen un Tospruch nödig harr.
Dor dat Lazarett in Montbeliard dicht achter de Front leeg, weer aftosehn, dat he, sobald man em den Transport tomoden kunn, wieder na achtern verleggt warrn wörr, üm dormit Platz för niede Verwunne to maken, de Dag för Dag hier inlevert wörrn. Enes goden Daags stünnen denn ok twee Sanitätssuldoten mit´n Draag an sien Krankenbett, üm em in en Krankenwagen to verladen. Se nöhmen em sien Wulldeek, mit de he todeckt weer, vun´t Liev, denn de höörs to´t Inventaar vun´t Lazarett, un decken em mit en anner wedder to, de to de Utstattung vun den Sanka höörs. Ünner de wullen Deek leeg Günter Holsteen splitternakelt, blots andaan mit den breden Verband üm den Buuk un sünst wieder nix. Sien Tüüch, na de Verwunnung total dörchblött, harr man em vör de Operatschoon vun´t Liev schneden. Sietdem harr he nix mehr antotrecken.
De Sanka, in den man em verlaad harr, wörr föhrt vun twee junge Französinnen. Se drögen kakifarven Uniform in de Oort wi unse Nahrichenhölperinnen. Na´n Stück Fohrt, dat weer intwischen al an´t Schummern, lang de Bifohrerin en Schachel Zigaretten na achtern in den Krankenruum. Aver nee, Günter Holsteen harr keen Smacht op Smöken. De Rook snöör em de Boss tosamen. Beten wat later höll de Wagen in en lütt Oortschop an. De Bifohrerin steeg ut un keem na´n kotten Stoot mit´n Tüüt Koken wedder trüch, wovun se den Düütschen ok en Stück röver langt. Dat weer al düster, as de beiden Mäden mit den maladen Ünneroffzeer in Besancon ankemen.
In dat helle Licht vun de Lüchten an´e Laternpahls weern op den Platz, wo se parken, mehrere Baracken uttomaken. In een dorvun wörr Günter Holsteen bröcht. De Feldbetten stünnen in´e lange Reeg to beide Sieden, so dat in´e Mitt en breden Gang frie bleev. He kreeg sien Lager op en Bett, wat so ungefähr op´n halven End vun de Reeg stünn. Wi he bald spitz harr, legen hier in düsse Barack blots düütsche Suldoten. Snacken deen se kuum. Jedereen harr seker noog mit sien egen Leed un Sorg to doon. De Krankenswester, de se hier versorgt, weer ´n südländschen Typ, keem wiss ok ut Marokko, wi de Suldot vörn an´e Front, de em noch den Schuss verpassen dee, as he de Hannen al baven harr.
Günter Holsteen weer noch dorbi, sien niede Ümgegen to mustern, as he in´e Döör de Bifohrerin vun den Sanka stahn süht, de mit de Ogen dörch de Barack wannert un de enkelten Betten afsöcht. Denn ward se "ehrn Kranken" wies un geiht op den Ünneroffzeer to. "Hallo!" seggt se, as se bi em is, un as sik dat Mäden denn to em op de Bettkant sett un em tolächelt, ward Günter Holsteen heel warm üm´t Haart. Op en Tablett schüfft se em twee halve Rundstück to, dick mit Botter un Kees belegt. Günter Holsteen lett sik ni nödigen, un in de Tiet, wo he an´t Futtern is, laat ehr Ogen em ni loos. Worüm deit se dat? Wat drifft se, em hier in´e Krankenbarack optosöken un em wat Godes to doon? Worüm is se so fründlich to em? Wat för´n Grund mag se hebben? Is dat blots Mitleed mit´n armen düütschen Verwundten?
Op all de Fragen weet blots se alleen de Antwort.
As Günter Holsteen ok de tweete Hälfte eten hett un de Teller lerrig is, möch dat Mäden sik mit em ünnerhollen un fraagt: "Parler vous francais?" Nee, he kunn keen französisch un, schaad, de Deern verstünn ok keen düütsch. Op allens, wat dat Mäden fragen wull un geern weten möch, bleev se nu ohn Antwoort. Ok dat Bemöhn mit Tekenspraak bröch beid ni wieder, un dat schien doch so, as harr se noch veel to fragen. So bleev de beiden blots, mit Beduern de Schullern to heven un den annern en Lächeln to schenken.
Lütte Wiel bleev dat Mäden noch bi Günter Holsteen op de Bettkant sitten, denn drückt se den Düütschen opmunternd de Hand un verafscheed sik. Bevör se de Barack wedder verlett, dreiht se sik in de Döör noch eenmal üm, heevt de Hand un winkt em to, so wi wenn man "Hallo!" seggt.

"Freden !" töönt dat Wi ut Märken un Kinnerdrööm her na Hermann Hesse

De letzten Kilometer

Na en lange Fohrt mit de Iesenbahn quer dörch Frankrik un wieder in Richt op Hamborg to, weer Willem Butenschön an´n laten Namiddag in Winsen ankamen. Vun hier weern´t blots noch poor Kilometer bet na Huus.
To normale Tieden steeg man in Winsen üm un föhr mit de Lüttbahn wieder. Aver de harr na´n Krieg den Bedrief noch ni wedder opnahm un so möss he de letzte Streck op Schosters Rappen achter sik bringen. Villicht harr he je Glück, dat en Spannwark desülbige Weg föhr un em en End mitnöhm. Mit wiet utholen Schreet streevt Willem Butenschön sien Heimatdörp to. De letzten Hüüs vun Winsen hett he al achter sik un mascheert nu op de Schotterstraat, de liekut na Huus föhrt. Söven Kilometer. De to Foot aftopedden, is´n teemlich End.
Ob sien Post ut Gefangenlager wull överkamen is un se to Huus weet, dat he noch an´t Leven is? Schreven harr he, so oft em dat verlöövt weer. Wat se wull för Ogen maken ward, wenn he so unverwohrns in de Huusdöör rinkümmt? Aver bet dat sowiet is, hett he noch´n langen Stremel to lopen.
Siet he in November 1944 verwund in Fangenschop kamen weer, harr he nix mehr vun to Huus höört. Na ´n langet Krankenlager endlich wedder op de Been, harr he as "Prisonnier de Guerre" op en Holtfällerkommando in´e Pyrenäen arbeit. Dag för Dag nix as "beaucoup travailler".
En sworet Wurachen, wat op de Knaken höll. Bi all de Schinnerie ok ni dull wat in´e Mauen, weer em enes Daags swatt för Ogen worrn un he harr flau maakt. Na de Ünnersöken dörch den franzööschen Dokter keem he na Mauzac, in´t Lager för welk, de krank un malade un to´n Arbein ni to bruken weern.
Vör Dagen hett he nu unverwohrens op Knall un Fall dat Lager Mauzac in Südfrankriek verlaten kunnt un weer tohoop mit annere Prisonniers na Bretzen- heim in´e franzöösche Besatzungszoon bröcht worrn. Dor harr he sien Entlatungspapiern kregen, en Bahnfohrkoort na Huus un beten wat to futtern, dormit ´n ünnerwegens ni ut de Latschen kippt. Vun dor an möss he sülven sehn, wi he na Huus keem. Obschonst de März bilütten to End güng un Fröhjohrstiet is, weiht en iesigen Wind övert Feld. In sien ole, afreten Uniform früüst he, dat em de Tähn klötert. Dat weer ok keen Kledaasch för´n norddüütches Smuddelweder, aver anner Plünnen harr he ni. Goot, dat Footstieg blangen de Schotterstraat sik achtern Knick langslängel. De höll den stieven Nord-Ost doch so´n beten af. Wi anners weert noch vör kotten op de Fohrt dört Rhonedaal. Dor stünnen de Mandelbööm in vulle Blööt un de Barghangen lüchen in zartrosa Farven.
De halve Streck Footmarsch harr Willem Butenschön wull so langsaam achter sik bröcht. De söven Kilometer weern doch keen Kattensprung, as dat tonahst den Anschien harr. Un wieder sett he een Been vör´t annere, füng an, mit sik sülm to snacken: "Minsch Willem, nie heff ik dach, dat de Weg na Huus so wiet is." Na ´n wisse Tiet kunn he denn aver doch in poor hunnert Meter de eersten Hüüs vun sien Dörp utmaken. Wi dat wull Vadder un Moder gahn mag? Ob se beid noch gesund bi´nanner sünd? En bange Fraag.
Dor, dat geele Ortsschild an´n Dörpsingang. Noch´n poor Meter un Willem Butenschön is to Huus, de Heimat hett em wedder. Kuum wat hett sik verännert, de Hüüs achter de lütten Vörgoorns, allens noch so wi fröher. Na ja, de Finsterrahms kunnen mal wedder beten Farv verdrägen, aver wat schallt.
Willem geiht ni mehr ganz so forsch wi noch to Anfang vun sien Weg na Huus, dorvör aver kloppt sien Hart üm so gauer. Beten bammelig is em doch to Moot. Wat mag in de nahsten Minuten op em tokamen? Gode Naricht or doch wat Leges?
Dor kümmt en op em to, den he vun fröher ni kennt: "Entschuldigen Sie bitte, kennen Sie im Ort einen Viehhändler Butenschön?" "Ja, der wohnt am Ende der Straße, dort, wo die großen Eichen stehen." De Minsch snackt en fremmen Dialek. "Wissen Sie, ob beide noch leben? Also er und sie?" "Ja, die leben noch. Aber wieso fragen Sie?" "Is al goot. Velen, velen Dank ok, un´n goden Dag." Na düssen Bescheet is em dat banni ielig mit dat Na-Huus-kamen.
Un denn steiht Willem vör de Huusdöör un drückt op den Klingelknoop. Na´n lütten Stoot ward opmaakt. In´e Döör steiht sien Grootmoder un versparrt em den Weg. Is se in de Tiet, wo he se ni mehr sehn hett, noch mehr tosamkrapen, or deit he sik dat blots inbillen? Ok ehr slohwittes Hoor, dat se wi fröher in´n Nacken to´n lütten Dutt tosamtüdelt harr, weer schütter worrn.
Mit´n resolute Stimm gifft se den Fremmen to verstahn, dat hier keen Blieven is. "Deit mi leed, junger Mann, wi hebbt keen Platz mehr. Dat hele Huus is bet ünner´t Dack vull vun Flüchtlings. Versöken se ehr Glück man mal poor Hüüs wieder." Verwunnert steiht Willem vör sien Oma. Is se ni mehr kloor bi Verstand? "Aver Oma! Ik bün doch Willem!" "Willem? Wat vun Willem?" un se kiekt em schuulsch vun baven na ünnen an.
"Dien Willem, Oma! - Willem! - Kennst du mi ni mehr?" "Wat hebbt se dor eben seggt? Dien Willem?" Un nu kunnst marken, wi dat in ehrn Kopp arbein dee. " - Willem - ? - "
Un op´n mal fallt ehr´t wi Schuppen vun´e Ogen: "Ach Willem, mien Jung! In den Optog heff ik di je gorni kennt. Wo kunn ik ok weten, dat du dat büst. Wi hebbt so lang nix vun di höört.
Ach mien Willem, wo ik mi freu!" un as se dat seggt, kullert ehr de Tranen över de welken Backen.

Noch ´n ganze Tiet staht de beiden in de apen Döör. Mit bevern Kneen höllt Willem sien Oma in´n Arm un hett Möhg, de egen Tranen trüch to hollen.